Heeft uit je spermatest gebleken dat je mogelijk een laag aantal zaadcellen hebt? Dit kan moeilijk en soms schokkend nieuws zijn. Maar het betekent niet dat het vaderschap onmogelijk is. Om een laag aantal zaadcellen aan te pakken, moet je eerst begrijpen wat de mogelijke oorzaken zijn. Er zijn tal van factoren die het aantal zaadcellen kunnen verlagen. Deze variëren van genetische aanleg en medische aandoeningen tot slechte eetgewoonten en een ongezonde levensstijl. Hier zetten we enkele van de belangrijkste oorzaken op een rij – en geven we advies over hoe je hiermee om kunt gaan.
Levensstijlfactoren die laag aantal zaadcellen kunnen veroorzaken
Het goede nieuws? In sommige gevallen kun je het aantal zaadcellen verbeteren door je levensstijl aan te passen. Als je lage aantal zaadcellen te wijten is aan levensstijlfactoren, zou je al binnen vrij korte tijd verbetering kunnen zien. Zaadcellen vernieuwen zich ongeveer elke 72 dagen. Dus als je aantal wat aan de lage kant is, ga dan voor een gezonde levensstijl waar je zaadcellen dol op zullen zijn. Neem vervolgens een thuis spermaconcentratietest Over drie maanden kijken of er verbetering is opgetreden. Hier volgen enkele belangrijke levensstijlfactoren waarmee je rekening moet houden:
Slechte voeding
Bepaalde voedingsmiddelen zijn schadelijk voor de gezondheid van het sperma. Bevat je dieet veel bewerkte, suikerrijke of transvetrijke voedingsmiddelen? Probeer die dan te vermijden. Tussendoortjes en lekkernijen zijn af en toe prima, maar beperk je consumptie ervan. Richt je in plaats daarvan op het eten van een aantal van deze supervoeding voor sperma. Voldoende fruit en groenten eten is een van de belangrijkste gewoontes, dus streef naar minstens 5 porties per dag.
Ongezond gewicht
Onderzoek van de Harvard T.H. Chan School of Public Health blijkt dat mannen met overgewicht 11% meer kans hebben op een laag aantal zaadcellen dan mannen met een gezonde BMI. Bij mannen met obesitas was de kans op een laag aantal zaadcellen 42% groter, en de kans dat ze helemaal geen zaadcellen produceerden 81% groter. Het is dus belangrijk om je gewicht binnen een optimaal bereik te houden als je een gezin wilt stichten. Een gezond eetpatroon is hierbij het allerbelangrijkste. Regelmatige lichaamsbeweging helpt ook, en het bevordert je cardiovasculaire gezondheid en bloedsomloop.
Slechte gewoonten
We weten dat roken, drugs gebruiken en overmatig alcohol drinken ons algehele welzijn schaden. Deze factoren kunnen ook de gezondheid van je sperma beïnvloeden. Als je te maken hebt met een laag aantal zaadcellen, probeer dan deze schadelijke gewoontes te minderen. Misschien merk je na verloop van tijd verbetering!
Medicijnen
Bepaalde medicijnen kunnen de gezondheid van je sperma beïnvloeden. Hieronder vallen onder meer testosteronvervangende therapie, anabole steroïden en antidepressiva. Stop nooit met het innemen van je medicijnen zonder eerst je arts te raadplegen. Vertel je arts wel dat je een laag aantal zaadcellen hebt en dat je je zorgen maakt over je vruchtbaarheid. Hij of zij kan je wellicht een alternatieve behandeling aanraden terwijl je probeert zwanger te worden.
Hete ballen!
Spermacellen gaan vaak dood als ze aan te veel warmte worden blootgesteld. Dat kan uiteraard een rol spelen bij een daling van je spermatelling. Ga je vaak naar de sauna of het bubbelbad, draag je strak ondergoed of fiets je lange afstanden? Al deze factoren kunnen mede de oorzaak zijn van je lage spermatelling.
"Lage spermakwaliteit als gevolg van leefstijlfactoren is een van de gevallen van "onverklaarbaar". Van verschillende leefstijlfactoren zoals roken, obesitas en weinig lichaamsbeweging is aangetoond dat ze een negatieve invloed hebben op het aantal zaadcellen en de beweeglijkheid.
Dr. Fatin Willendrup, hoofd medische zaken bij ExSeed Health
Medische oorzaken van laag aantal zaadcellen
De meeste oorzaken van een laag aantal zaadcellen gaan dieper dan alleen levensstijlkeuzes. Bepaalde medische aandoeningen beïnvloeden je zaadcelproductie of de reis van je zaadcellen van de testikels naar het sperma. Hier zijn enkele aandoeningen waar je op moet letten.
Varicocele
Een varicocele is een van de meest voorkomende medische oorzaken van een laag aantal zaadcellen. Dit treedt op wanneer de aderen rond de testikels en de bijbal verwijd raken. Hierdoor kunnen de testikels hun temperatuur minder goed reguleren, wat schade toebrengt aan je zaadcellen. Een varicocele heeft invloed op ongeveer 1 op de 5 mannen (15–20%). Soms zijn er symptomen, zoals een gezwollen scrotum, maar bij veel gevallen wordt de aandoening pas vastgesteld als deze de vruchtbaarheid begint te beïnvloeden. Als de aandoening in een vroeg stadium wordt ontdekt, kan deze vaak met een eenvoudige operatie worden verholpen, waarna het aantal zaadcellen weer normaal kan worden. We hebben een handige gids voor varicocellen hier – maar als je denkt dat je er een hebt, neem dan zo snel mogelijk contact op met je arts.
Retrograde Ejaculatie
Diabetes en bepaalde operaties aan de urinebuis, de blaas of de prostaat kunnen leiden tot retrograde ejaculatie. Dit betekent dat je sperma bij een orgasme in je blaas terechtkomt in plaats van uit je penis te stromen. Het gevolg is een laag aantal zaadcellen, en het kan ook betekenen dat je spermavolume laag is. Ben je bang dat retrograde ejaculatie de oorzaak is van je lage zaadceltelling? Overleg dan met je arts. Operaties en vruchtbaarheidsbehandelingen kunnen uitkomst bieden!
CBAVD (Congenitale Bilaterale Aplasie van Vas Deferens)
Deze vrij zeldzame aandoening treft de buisjes die de zaadcellen uit de testikels afvoeren (de zaadleiders), die zich niet goed ontwikkelen. In de meeste gevallen ontwikkelen de testikels zich normaal en functioneren ze ook normaal, zodat er wel zaadcellen aanwezig zijn. Deze komen echter niet in het sperma terecht, wat kan leiden tot een laag aantal zaadcellen (MedlinePlus Genetics, NIH). Het kan een beangstigende diagnose zijn. Toch worden veel mannen toch vader dankzij behandelingen waarbij sperma rechtstreeks uit de testikels wordt afgenomen voor gebruik bij ICSI.
Genetische oorzaken van laag aantal zaadcellen
Soms is de oorzaak van een laag aantal zaadcellen complexer dan alleen een tekort aan vitamines. Sommige mannen met een laag aantal zaadcellen en onvruchtbaarheid hebben te maken met genetische afwijkingen. Deze kunnen ervoor zorgen dat het aantal en de kwaliteit van de zaadcellen afwijken van de norm. Dit zijn de belangrijkste afwijkingen waar u op moet letten:
Klinefelter-syndroom
De meeste mannen hebben XY-chromosomen. Mannen met het syndroom van Klinefelter hebben een extra X-chromosoom, waardoor ze XXY hebben. Het komt vaker voor dan je misschien denkt; het treft ongeveer 1 op de 650 mannelijke pasgeborenen. Deze mannen hebben vaak een zeer laag testosterongehalte en kunnen ook een zeer laag aantal zaadcellen hebben. Dat kan hun kansen op een natuurlijke bevruchting verminderen. Er bestaat geen ‘genezing’ voor het syndroom van Klinefelter. Maar bij sommige mannen kan sperma rechtstreeks uit de testikels worden afgenomen en worden gebruikt om eicellen te bevruchten via intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI).
Cystic Fibrosis-gen
Cystische fibrose treft wereldwijd meer dan 70.000 mensen, waarbij ademhalingsmoeilijkheden het bekendste symptoom zijn. Uit onderzoek is echter gebleken dat er verschillende vormen bestaan die ook de vruchtbaarheid bij mannen kunnen beïnvloeden. Mannen met deze vorm hebben geen zaadleider – het kanaal dat sperma van de testikels naar de urinebuis transporteert. Dit komt bij een test tot uiting in een laag of geen aantal zaadcellen. In veel gevallen wordt het sperma wel normaal aangemaakt, maar komt het niet in het sperma terecht. Artsen kunnen dan sperma rechtstreeks uit de testikels halen voor gebruik bij geassisteerde voortplantingsbehandelingen (ICSI).
Y-chromosoom microdeleties
Een minder vaak voorkomende genetische oorzaak van een laag aantal zaadcellen zijn microdeleties op het Y-chromosoom. Onze genetische samenstelling is complex en nauwkeurig uitgebalanceerd. Als delen van het Y-chromosoom die verband houden met vruchtbaarheid ontbreken, kan dit een domino-effect hebben op het aantal zaadcellen. De locatie van deze deleties bepaalt of een man volledig onvruchtbaar is, of dat artsen nog steeds zaadcellen uit de zaadbal kunnen winnen voor geassisteerde voortplanting.
Genetisch advies en donorsperma
Bij sommige genetische aandoeningen is bevruchting via vruchtbaarheidsbehandelingen nog steeds mogelijk. Er zijn echter nog andere factoren waarmee rekening moet worden gehouden. Genetische afwijkingen zijn erfelijk, waardoor sommige mannen besluiten geen kinderen te verwekken met hun eigen sperma. Dit is een moeilijke beslissing. Veel toekomstige vaders willen hun kinderen simpelweg beschermen tegen vruchtbaarheids- of gezondheidsproblemen in de toekomst, waaronder mogelijk levensbedreigende aandoeningen zoals cystische fibrose. Bij een diagnose zoals hierboven beschreven hoort genetisch advies. Dit biedt een veilige omgeving om uw opties en andere wegen naar het ouderschap te bespreken, waaronder donorsperma.
Heb je via je ExSeed-test een laag aantal zaadcellen vastgesteld? Er is volop hulp beschikbaar. Volg onze 90 dagen bootcamp om belangrijke levensstijlfactoren aan te pakken, of neem contact op met een van onze medische experts voor advies op maat over uw volgende stappen.
